Sankcja kredytu darmowego a banki – Erste Bank Polska (dawniej Santander), PKO BP, Pekao, Alior i VeloBank (dawniej Citi Handlowy)

„Sankcja kredytu darmowego Santander”, „SKD Citibank”, „sankcja kredytu darmowego PKO BP” – kredytobiorcy często szukają informacji o swoim banku. To, czy sankcja przysługuje, nie zależy jednak od logo na umowie, tylko od jej treści. Znaczenie ma natomiast coś innego: w ostatnich latach polski rynek bankowy mocno się zmienił. Santander Bank Polska działa dziś jako Erste Bank Polska, kredyty detaliczne Citi Handlowego obsługuje VeloBank, a kilka banków zniknęło w wyniku połączeń i restrukturyzacji. Wyjaśniamy, jakie błędy powtarzają się w umowach różnych banków, jakie orzeczenia uzyskaliśmy w sprawach naszych Klientów i do kogo dziś kierować oświadczenie o sankcji kredytu darmowego.

Sankcja dotyczy każdego kredytodawcy

Ustawa z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (dalej: u.k.k.) definiuje kredytodawcę jako przedsiębiorcę, który w zakresie swojej działalności udziela kredytu konsumentowi lub daje przyrzeczenie jego udzielenia (art. 5 pkt 2). Obowiązki informacyjne z art. 30 ust. 1, których naruszenie uruchamia sankcję z art. 45 ust. 1, ciążą tak samo na największym banku uniwersalnym, na banku specjalizującym się w kredytach ratalnych i na firmie pożyczkowej.

W praktyce kluczowy jest wzorzec umowy. Banki przez lata posługują się tymi samymi szablonami, dlatego błąd w jednym wzorcu powtarza się w tysiącach umów z danego okresu. Z tego samego powodu dwie umowy z jednego banku mogą wymagać odmiennej oceny, jeżeli zawarto je w różnych latach. Wyroki uzyskane przeciwko danemu bankowi pokazują, jak sądy oceniały konkretne wzorce, ale nie przesądzają o wyniku innej sprawy.

Błędy, które powtarzają się w umowach banków

Najczęstsze naruszenia, które stwierdzamy w analizowanych umowach, są podobne niezależnie od kredytodawcy:

1. Odsetki od skredytowanych kosztów. Bank dolicza prowizję lub składkę ubezpieczeniową do kwoty kredytu i nalicza od niej odsetki, choć konsument nigdy tych pieniędzy nie otrzymał. TSUE w wyroku C-744/24 z 23 kwietnia 2026 r. uznał tę praktykę za niezgodną z dyrektywą 2008/48/WE, a Sąd Najwyższy w wyroku z 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) wskazał, że oprocentowaniu podlega wyłącznie kwota udostępniona konsumentowi. Omówienie: wyrok TSUE C-744/24.
2. Zaniżone RRSO. Bank wlicza skredytowane koszty do kwoty, od której oblicza rzeczywistą roczną stopę oprocentowania. Kredyt wygląda na tańszy, niż jest. Już w 2016 r. TSUE (C-377/14) wskazał, że całkowita kwota kredytu nie może obejmować kwot przeznaczonych na pokrycie jego kosztów.
3. Niejasne warunki zmiany opłat i prowizji. Klauzule pozwalające bankowi zmieniać opłaty bez jasnych i weryfikowalnych przesłanek. TSUE w wyroku C-472/23 z 13 lutego 2025 r. uznał, że limity typu „najwyżej 200%” nie usuwają takiej wady.
4. Niepełne informacje o kosztach usług dodatkowych, zwłaszcza ubezpieczenia powiązanego z kredytem.

Jak samodzielnie sprawdzić pierwsze dwa błędy, pokazujemy w artykule o RRSO i całkowitym koszcie kredytu. Pełny katalog naruszeń omawiamy w tekście o art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.

Erste Bank Polska (dawniej Santander Bank Polska)

9 stycznia 2026 r. austriacka Grupa Erste sfinalizowała zakup 49% akcji Santander Bank Polska od Banco Santander. 22 stycznia 2026 r. walne zgromadzenie zmieniło firmę banku, a 24 kwietnia 2026 r. sąd rejestrowy wpisał do KRS nową nazwę: Erste Bank Polska S.A. Od 25 kwietnia 2026 r. bank działa pod marką Erste, pod adresem erste.pl i z nową siedzibą przy pl. Europejskim 3A w Warszawie.

Z prawnego punktu widzenia to ta sama osoba prawna – zmieniła się wyłącznie nazwa. NIP i REGON pozostały bez zmian, a bank potwierdza, że wszystkie umowy pozostają w mocy i nie wymagają aneksów. Dla kredytobiorcy oznacza to, że:

• umowy zawarte z Santander Bank Polska, a wcześniej z Bankiem Zachodnim WBK, nadal można analizować pod kątem sankcji na dotychczasowych zasadach,
• oświadczenie o skorzystaniu z sankcji, reklamację i pozew kieruje się do Erste Bank Polska S.A. – w praktyce z dopiskiem „dawniej Santander Bank Polska S.A.”, który ułatwia identyfikację umowy,
• sprawy sądowe wszczęte przed zmianą nazwy toczą się dalej przeciwko temu samemu bankowi,
• zmiana nazwy nie wpływa na roczny termin na złożenie oświadczenia ani na bieg przedawnienia.

W sprawach prowadzonych przez naszą Kancelarię sądy wielokrotnie orzekały przeciwko temu bankowi. Przykładowo nakazem zapłaty z 21 maja 2024 r. (sygn. akt I C 195/24) Sąd Rejonowy w Lubartowie nakazał zapłatę na rzecz naszego Klienta 68 214,91 zł, a nakazem z 28 czerwca 2024 r. (I Nc 353/24) – 39 446,83 zł. Wyroki zapadły także przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku (15 158,97 zł, I C 1248/22 upr) i Sądem Rejonowym w Śremie (8 237,83 zł, I C 517/22).

Santander Consumer Bank

Santander Consumer Bank S.A. to odrębny bank, specjalizujący się w kredytach ratalnych, samochodowych i gotówkowych. Nie był objęty transakcją z Grupą Erste. 23 grudnia 2025 r. Santander Bank Polska sprzedał swoje 60% akcji tego banku spółce Santander Consumer Finance, dzięki czemu Santander Consumer Bank należy w całości do hiszpańskiej Grupy Santander i działa pod dotychczasową nazwą. Grupa zapowiadała w przyszłości zmianę marki na Openbank, ale dla Polski nie podano terminu.

Oświadczenia i pozwy dotyczące umów zawartych z tym bankiem kieruje się więc nadal do Santander Consumer Bank S.A. Przykładowo wyrokiem z 18 grudnia 2024 r. (XIV C 1067/24) Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej zasądził od tego banku na rzecz naszego Klienta 6 021,32 zł.

PKO Bank Polski

Sprawy przeciwko największemu bankowi w Polsce nie różnią się zasadniczo od innych – decyduje treść umowy. Szczególnie pouczająca jest sprawa, w której to bank wystąpił do sądu. Wyrokiem z 6 sierpnia 2026 r. (sygn. akt I C 713/24) Sąd Rejonowy w Pszczynie uwzględnił oświadczenie naszej Klientki o skorzystaniu z sankcji i oddalił powództwo PKO BP o zapłatę 41 845,21 zł odsetek umownych. Wyrok jest prawomocny – szczegóły opisujemy we wpisie o wyroku SKD z PKO BP. Sankcja działa więc nie tylko jako podstawa żądania zwrotu, ale też jako obrona przed roszczeniem banku. W innej sprawie Sąd Okręgowy w Krakowie wydał nakaz zapłaty na 102 105,96 zł (I Nc 520/24).

PKO BP był też stroną sprawy C-80/24, w której TSUE 9 października 2025 r. potwierdził, że roszczenia wynikające z sankcji można przenieść (scedować) na inny podmiot.

Bank Pekao

Umowa Banku Pekao była przedmiotem najważniejszego orzeczenia ostatnich lat. Wyrok TSUE C-744/24 zapadł na pytanie Sądu Rejonowego we Włodawie w sporze konsumenta z Bankiem Pekao: kredyt opiewał na 150 000 zł, do dyspozycji kredytobiorcy trafiło 133 214,92 zł, a odsetki liczono od całości. Trybunał uznał, że odsetek nie wolno naliczać od skredytowanych kosztów, pozostawiając sądom krajowym ocenę skutków takiego naruszenia.

Od 3 stycznia 2021 r. Bank Pekao jest też następcą prawnym Idea Banku, przejętego w ramach przymusowej restrukturyzacji. W sprawie prowadzonej przez naszą Kancelarię Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie wydał przeciwko Pekao nakaz zapłaty na 10 251,14 zł (I Nc 1221/24).

Alior Bank

Alior Bank był stroną sprawy C-71/24, która nie zakończyła się wyrokiem TSUE – 13 grudnia 2024 r. została wykreślona z rejestru po cofnięciu pytania przez sąd krajowy. Dla konsumentów nie ma to znaczenia: umowę ocenia sąd krajowy na podstawie ustawy i dorobku orzeczniczego, w tym późniejszych wyroków C-744/24 i II CSKP 89/26. Skutki wyroku C-744/24 bank uwzględnił w wynikach finansowych – wynik za II kwartał 2026 r. obniżono o 96,5 mln zł. W sprawie prowadzonej przez naszą Kancelarię Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu wydał przeciwko Alior Bankowi prawomocny nakaz zapłaty na 4 133,35 zł (I Nc 605/21).

VeloBank (dawniej Citi Handlowy i Getin Noble Bank)

Citi Handlowy. 12 czerwca 2026 r. sąd rejestrowy wpisał podział Banku Handlowego w Warszawie przez wyodrębnienie (art. 529 § 1 pkt 5 Kodeksu spółek handlowych). Tego dnia cała działalność detaliczna – w tym karty kredytowe, pożyczki i kredyty gotówkowe – przeszła do VeloBank S.A., a VeloBank potwierdza, że prawa i obowiązki Banku Handlowego z tych umów przeszły na niego. W Citi Handlowym pozostały jedynie detaliczne kredyty hipoteczne w walutach obcych. Oświadczenia dotyczące kredytów konsumenckich zawartych w Citi Handlowym kieruje się więc dziś do VeloBanku. W sprawach wszczętych przeciwko Bankowi Handlowemu przed 12 czerwca 2026 r. kwestię strony pozwanej trzeba ocenić indywidualnie. Orzeczenie uzyskane przez naszą Kancelarię przeciwko Citi Handlowemu – nakaz zapłaty Sądu Rejonowego w Tychach na 11 176,99 zł – opisujemy we wpisie nakaz zapłaty wobec Banku Handlowego.

Getin Noble Bank. W ramach przymusowej restrukturyzacji wszczętej przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny 30 września 2022 r. większość działalności Getin Noble Banku, w tym kredyty złotowe, przejął VeloBank. Kredyty walutowe pozostały w Getin Noble Banku, wobec którego 20 lipca 2023 r. ogłoszono upadłość.

Bank przejęty lub połączony – do kogo kierować roszczenie

Przejęcie, połączenie czy zmiana nazwy banku nie odbierają konsumentowi uprawnień. Zmienia się najwyżej adresat oświadczenia i pozwu. Najczęstsze sytuacje:

Przy przekształceniach prowadzonych w trybie przymusowej restrukturyzacji zakres przeniesionych umów wynika z decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, dlatego właściwego adresata warto potwierdzić na podstawie korespondencji z banku lub analizy prawnej. Przejęcie banku nie wstrzymuje rocznego terminu na złożenie oświadczenia – zasady jego liczenia opisujemy w artykule o przedawnieniu i rocznym terminie.

Propozycje zwrotu odsetek od banków po wyroku C-744/24

15 września 2026 r. Związek Banków Polskich przyjął stanowisko, zgodnie z którym banki w nowych i trwających umowach nie powinny oprocentowywać części kredytu przeznaczonej na koszty pozaodsetkowe i powinny zwrócić odsetki pobrane od tej części po 23 kwietnia 2026 r. O wdrożeniu decyduje każdy bank samodzielnie, a część klientów otrzymuje już takie propozycje.

Taki zwrot obejmuje tylko odsetki naliczone od skredytowanych kosztów, i to za ograniczony okres. Sankcja kredytu darmowego obejmuje natomiast wszystkie odsetki i koszty kredytu za cały okres umowy. Przed przyjęciem propozycji banku warto sprawdzić, czy nie wiąże się ona ze zrzeczeniem się dalszych roszczeń. Szerzej o reakcji sektora piszemy w przeglądzie orzecznictwa w sprawach o sankcję kredytu darmowego w 2026 r.

Pożyczki pozabankowe

Ustawa o kredycie konsumenckim obejmuje także firmy pożyczkowe, więc sankcja może dotyczyć również pożyczek udzielanych poza bankami, w tym przez internet. W takich umowach często pojawiają się dodatkowe produkty finansowane z pożyczki. Przykładem jest sprawa C-926/26, wpisana do rejestru TSUE 14 sierpnia 2026 r. na pytanie Sądu Rejonowego w Białymstoku: dotyczy pożyczki, z której sfinansowano pakiet usług medycznych sprzedany przez samego pożyczkodawcę, a odsetki naliczano także od tej części kwoty. Trybunał nie wydał jeszcze rozstrzygnięcia.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Opisane orzeczenia dotyczą konkretnych umów i nie przesądzają o wyniku innych spraw. Informacje o przekształceniach banków według stanu na 12 października 2026 r. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.