Gdy bank odrzuca reklamację, a kredytobiorca złożył już oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, kolejnym krokiem jest pozew. Wyjaśniamy, jakie żądania zgłosić, który sąd będzie właściwy dla mieszkańca Poznania, Wrocławia, Gorzowa Wielkopolskiego czy Legionowa, w jakim trybie toczy się sprawa, co i kiedy trzeba zapłacić oraz jakie terminy wyznaczają przepisy. Uwzględniamy też rządowy projekt zmiany właściwości sądów, który 4 listopada 2026 r. trafił do Sejmu.
Najważniejsze w skrócie (stan na 12 listopada 2026 r.)
- Pozew opiera się na oświadczeniu z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, złożonym wcześniej w rocznym terminie. Podstawą jest żądanie zapłaty – z takimi pozwami występuje Kancelaria Prawna Certus.
- Konsument może pozwać bank w sądzie swojego miejsca zamieszkania albo siedziby banku. Do 100 000 zł orzeka sąd rejonowy, powyżej – okręgowy.
- Rządowy projekt (druk nr 3299, UD383) przewiduje, że przez 5 lat właściwy będzie wyłącznie sąd miejsca zamieszkania konsumenta, także po sprzedaży roszczenia. Projekt czeka na pierwsze czytanie.
- Opłata od pozwu i od apelacji konsumenta przeciwko bankowi wynosi najwyżej 1 000 zł.
- Oficjalnych danych o czasie trwania spraw o sankcję nie ma, a ich liczba w sądach szybko rośnie.
Kiedy sprawa trafia do sądu
Sankcję uruchamia pisemne oświadczenie złożone kredytodawcy (art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, dalej: u.k.k.) w terminie roku od wykonania umowy (art. 45 ust. 5 u.k.k.). W procesie sąd bada, czy oświadczenie było skuteczne i czy wskazane naruszenia rzeczywiście występują. Najpierw jest więc oświadczenie – Kancelaria Prawna Certus łączy je w jednym piśmie z reklamacją i wezwaniem do zapłaty – a po odmowie banku pozew. Etapy przedsądowe opisujemy w poradniku zwrot odsetek i prowizji krok po kroku, a spór o początek rocznego terminu – w artykule o rocznym terminie i przedawnieniu.
Wezwanie ma znaczenie dla odsetek: bank powinien zwrócić pobrane kwoty niezwłocznie po wezwaniu (art. 455 Kodeksu cywilnego), a po upływie terminu pozostaje w opóźnieniu, za które należą się odsetki ustawowe (art. 481 § 1 k.c.). Pozew wskazuje też datę wymagalności roszczenia i informację o próbie polubownego rozwiązania sporu (art. 187 § 1 k.p.c.).
Zapłata, ustalenie czy oba żądania
Zapłata. Podstawowe żądanie to zwrot odsetek, prowizji i innych kosztów zapłaconych do dnia pozwu, z odsetkami za opóźnienie. Wartością sporu jest dochodzona kwota, bez odsetek żądanych obok niej (art. 19 § 1 i art. 20 k.p.c.). Przy kredycie spłaconym to żądanie zwykle zamyka spór. Wstępny szacunek kwoty policzysz w kalkulatorze sankcji kredytu darmowego.
Ustalenie. Przy kredycie w trakcie spłaty można żądać ustalenia, że kredytobiorca zwraca wyłącznie kapitał, bez odsetek i kosztów. Warunkiem jest interes prawny (art. 189 k.p.c.), który sąd ocenia indywidualnie – co do zasady brak go, gdy pełną ochronę daje powództwo o zapłatę. W praktyce Kancelaria Prawna Certus występuje z powództwem o zapłatę.
Łączenie. Oba żądania można zgłosić w jednym pozwie (art. 191 k.p.c.), a ich wartości się sumuje (art. 21 k.p.c.). Suma powyżej 100 000 zł oznacza sąd okręgowy, ale opłata konsumenta w sporze z bankiem pozostaje stała – 1 000 zł.
Który sąd jest właściwy
Rzeczowo sąd rejonowy rozpoznaje sprawy do 100 000 zł, sąd okręgowy – powyżej tej kwoty (art. 16 i art. 17 pkt 4 k.p.c.). Miejscowo osobę prawną pozywa się według jej siedziby (art. 30 k.p.c.), a większość dużych banków ma siedzibę w Warszawie. Konsument ma jednak wybór: powództwo o roszczenie z czynności bankowej przeciwko bankowi lub jego następcy prawnemu można wytoczyć przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania albo siedziby powoda (art. 372 § 1 k.p.c.). Wybór należy do powoda (art. 31 § 1 i art. 43 § 1 k.p.c.). Kodeks zna też sąd oddziału (art. 33) i sąd miejsca wykonania umowy (art. 34), ale przy pozwie przeciwko bankowi nie ma potrzeby z nich korzystać.
| Sytuacja | Sąd właściwy |
|---|---|
| Roszczenie do 100 000 zł | Sąd rejonowy miejsca zamieszkania konsumenta albo siedziby banku |
| Roszczenie powyżej 100 000 zł | Sąd okręgowy miejsca zamieszkania konsumenta albo siedziby banku |
| Bank przejęty lub połączony | Jak wyżej – przepis obejmuje następców prawnych banku, a pozwanym jest bank przejmujący |
| Pożyczka z firmy pożyczkowej | Kancelaria Prawna Certus kieruje pozwy do sądu miejsca zamieszkania konsumenta (art. 372 – udzielanie kredytów i pożyczek pieniężnych to czynności bankowe, art. 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 1 Prawa bankowego). Sądy nie stwierdzały dotąd niewłaściwości, choć ryzyko takiego zarzutu istnieje, bo firma pożyczkowa nie jest bankiem |
| Roszczenie sprzedane (cesja) | Dziś decyduje siedziba powoda-nabywcy, ale sądy stosują ten przepis rozbieżnie. Projekt UD383 przesądza, że cesja nie zmienia właściwości |
| Apelacja | Od wyroku sądu rejonowego – sąd okręgowy, od wyroku sądu okręgowego – sąd apelacyjny |
Poznań, Wrocław, Gorzów Wielkopolski, Legionowo
Kancelaria Prawna Certus ma siedzibę we Wrocławiu, ale sprawy o sankcję prowadzi w całej Polsce – pozew trafia do sądu właściwego dla klienta, nie dla kancelarii. Sądy dla przykładowych miast według rozporządzenia o obszarach właściwości sądów:
| Miejsce zamieszkania | Sąd rejonowy (do 100 000 zł) | Sąd okręgowy | Sąd apelacyjny |
|---|---|---|---|
| Poznań | Według dzielnicy: Poznań-Grunwald i Jeżyce, Poznań-Nowe Miasto i Wilda albo Poznań-Stare Miasto | w Poznaniu | w Poznaniu |
| Wrocław | Według dzielnicy: dla Wrocławia-Fabrycznej, Wrocławia-Krzyków albo Wrocławia-Śródmieścia | we Wrocławiu | we Wrocławiu |
| Gorzów Wielkopolski | w Gorzowie Wielkopolskim | w Gorzowie Wielkopolskim | w Szczecinie |
| Legionowo | w Legionowie | Warszawa-Praga w Warszawie | w Warszawie |
Sąd okręgowy rozpoznaje sprawy powyżej 100 000 zł oraz apelacje od wyroków sądów rejonowych, a sąd apelacyjny – apelacje od wyroków sądu okręgowego. Obciążenie sądów jest nierówne: według uzasadnienia projektu UD383 do Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda od listopada 2024 r. do września 2025 r. wpłynęło 6 605 spraw o sankcję, wnoszonych głównie przez nabywców roszczeń. Wzrost takich spraw odnotowano też m.in. w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej i w Sądzie Okręgowym w Gorzowie Wielkopolskim. Pełnomocnik może uczestniczyć w rozprawie zdalnie (art. 151 § 2 k.p.c.). Jeśli jednak sąd wezwie kredytobiorcę do osobistego stawiennictwa, bliskość sądu staje się atutem.
Projekt zmiany właściwości sądu (UD383)
4 listopada 2026 r. rząd skierował do Sejmu projekt nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego (druk nr 3299, w wykazie prac UD383). Projekt skierowano do pierwszego czytania – 12 listopada 2026 r. nie jest obowiązującym prawem. Przewiduje:
- zmianę art. 372 k.p.c. – właściwość według miejsca zamieszkania lub siedziby strony, która dokonała czynności z bankiem (a nie powoda), oraz zasadę, że przelew wierzytelności nie wpływa na właściwość,
- przepis epizodyczny na 5 lat – pozew konsumenta związany z oświadczeniem z art. 45 ust. 1 u.k.k. przeciwko kredytodawcy, także pozabankowemu, wnosi się wyłącznie do sądu miejsca zamieszkania konsumenta, również po cesji.
Ustawa ma wejść w życie miesiąc po ogłoszeniu i według uzasadnienia nie obejmie spraw wniesionych wcześniej – sąd właściwy w chwili wniesienia pozwu pozostaje właściwy do końca (art. 15 § 1 k.p.c.). Treść może się zmienić w toku prac parlamentarnych.
Odrębną sprawą jest nowa ustawa o kredycie konsumenckim. 3 listopada 2026 r. do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów wpisano jej projekt (UC171, Ministerstwo Sprawiedliwości, przyjęcie przez rząd planowane na II kwartał 2027 r.). Według założeń jednolitą sankcję mają zastąpić sankcje zróżnicowane według wagi naruszenia. Treści projektu nie opublikowano, nie są więc znane przepisy przejściowe dla umów już zawartych. Art. 45 u.k.k. obowiązuje bez zmian.
Tryb postępowania
Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym. W sprawie o roszczenie pieniężne sąd wydaje go bez wniosku, chyba że roszczenie jest oczywiście bezzasadne, twierdzenia budzą wątpliwość albo zaspokojenie zależy od świadczenia wzajemnego (art. 4801 § 1 i art. 499 k.p.c.). Bank ma dwa tygodnie na sprzeciw (art. 4802 § 2 pkt 1), który pozbawia nakaz mocy (art. 505 § 2) – wtedy sprawa toczy się dalej na zasadach ogólnych. Niezaskarżony nakaz ma skutki prawomocnego wyroku. Postępowanie nakazowe wymaga dokumentów z art. 485 k.p.c., np. pisemnego uznania długu, więc w sporach o sankcję praktycznie nie występuje.
Postępowanie uproszczone obejmuje sprawy o świadczenie do 20 000 zł (art. 5051 k.p.c.). Zmiana powództwa jest w nim niedopuszczalna (art. 5054), opinii biegłego co do zasady nie zasięga się, jeśli jej koszt przekroczyłby wartość sporu (art. 5057 § 2), a apelację można oprzeć tylko na zarzutach naruszenia prawa (art. 5059 § 11).
E-sąd (elektroniczne postępowanie upominawcze w Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie) obejmuje tylko roszczenia pieniężne wymagalne w ciągu trzech lat przed pozwem. Sprzeciw powoduje umorzenie, a skutki pozwu zachowuje się, wnosząc zwykły pozew w ciągu trzech miesięcy (art. 50529a, 50536 i 50537 k.p.c.). Gdy bank kwestionuje sankcję, e-sąd zwykle tylko wydłuża drogę.
Koszty w toku sprawy
Tabelę opłat i stawek zastępstwa według wartości sporu zamieściliśmy w artykule czy warto skorzystać z sankcji kredytu darmowego. Tu – kiedy pojawiają się poszczególne wydatki:
- z pozwem: opłata sądowa – przy wartości sporu powyżej 20 000 zł 1 000 zł w sporze z bankiem (art. 13a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych), przy niższej od 30 do 1 000 zł (art. 13 ust. 1); ograniczenie do 1 000 zł nie obejmuje sporów z firmami pożyczkowymi – tam przy wartości powyżej 20 000 zł opłata wynosi 5% wartości sporu (art. 13 ust. 2), oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa; w e-sądzie pobiera się czwartą część opłaty (art. 19 ust. 2),
- w toku sprawy: zaliczka na biegłego, jeśli strona wnosi o ten dowód – w kwocie i terminie wyznaczonym przez sąd (art. 1304 k.p.c.); biegły bywa potrzebny, gdy bank kwestionuje wyliczenia,
- po wyroku: 100 zł od wniosku o uzasadnienie (art. 25b), zaliczane na poczet opłaty od apelacji, która dla konsumenta w sporze z bankiem również wynosi najwyżej 1 000 zł (art. 13a w zw. z art. 18 ust. 2),
- ryzyko przegranej: zwrot kosztów zastępstwa banku (art. 98 k.p.c.). W apelacji stawka minimalna to przed sądem okręgowym 50% stawki podstawowej (75%, gdy pełnomocnik nie prowadził sprawy w pierwszej instancji), przed sądem apelacyjnym 75% (100%) – przy sporze o 30 000 zł odpowiednio 3 600 zł w pierwszej instancji i 1 800 zł w apelacji przed sądem okręgowym.
Osoba, która nie może ponieść kosztów bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, może wnosić o zwolnienie od kosztów sądowych (art. 102 ustawy o kosztach). Zwolnienie nie obejmuje zwrotu kosztów przeciwnikowi w razie przegranej (art. 108).
Przebieg sprawy krok po kroku
| Etap | Co się dzieje | Termin z przepisów |
|---|---|---|
| 1. Pozew | Żądanie, wartość sporu, data wymagalności, dowody, opłata | – |
| 2. Nakaz zapłaty | Sąd lub referendarz wydaje nakaz na posiedzeniu niejawnym | Brak – zależy od obciążenia sądu |
| 3. Sprzeciw lub odpowiedź na pozew | Bank przedstawia zarzuty i dowody | Sprzeciw: 2 tygodnie od doręczenia nakazu; odpowiedź: termin wyznaczony, co najmniej 2 tygodnie (art. 2051 § 1) |
| 4. Przygotowanie rozprawy | Pisma przygotowawcze. Posiedzenie przygotowawcze sąd wyznacza z reguły w sprawach skomplikowanych – w sprawach o sankcję w praktyce się nie zdarza | Termin 2 miesięcy od odpowiedzi na pozew dotyczy tylko posiedzenia przygotowawczego (art. 2054 § 2); na zwykłą rozprawę czeka się często znacznie dłużej |
| 5. Dowody | Dokumenty, przesłuchanie stron, przy sporze o wyliczenia – biegły | Zaliczka: do 2 tygodni od wezwania (art. 1304 § 2) |
| 6. Rozprawa | Rozprawa, także zdalna, albo wyrok na posiedzeniu niejawnym, jeśli rozprawa jest zbędna i strona nie wniosła o wysłuchanie (art. 1481) | Brak |
| 7. Wyrok | Wniosek o uzasadnienie (100 zł) otwiera drogę do apelacji | Tydzień od ogłoszenia lub doręczenia wyroku (art. 328) |
| 8. Apelacja | Rozpoznaje ją sąd okręgowy albo apelacyjny | 2 tygodnie od doręczenia wyroku z uzasadnieniem (art. 369) |
| 9. Zapłata | Bank płaci zasądzone kwoty, a jeśli nie – egzekucja na podstawie wyroku z klauzulą wykonalności (art. 776) | Odsetki od zasądzonych kosztów od uprawomocnienia (art. 98 § 11) |
Od wyroku sądu drugiej instancji przysługuje skarga kasacyjna, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi co najmniej 50 000 zł (art. 3982 § 1 k.p.c.).
Ile trwa sprawa
Przepisy nie określają długości całej sprawy, a Ministerstwo Sprawiedliwości nie publikuje danych o czasie trwania spraw o sankcję. Znana jest ich liczba: według resortu od stycznia do września 2026 r. wpłynęło 19 531 takich spraw (4 375 w I kwartale, 6 872 w II i 8 284 w III). Rosnący wpływ przekłada się na terminy, zwłaszcza w najbardziej obciążonych sądach.
W uzasadnieniu projektu UD383 rząd wskazuje, że sprawy o sankcję są czasochłonne, bo sąd bada całą umowę pod kątem katalogu z art. 45 ust. 1 i często prowadzi obliczenia, a od wyroków zwykle wnosi się apelacje. Dla orientacji: według cytowanych tam danych NIK średni czas trwania spraw cywilnych procesowych w sądach okręgowych wyniósł w 2023 r. 11,3 miesiąca (od 6,9 do 16,6 miesiąca w kontrolowanych sądach) – to dane dla wszystkich spraw cywilnych.
Długość konkretnej sprawy zależy głównie od tego, czy bank wniesie sprzeciw, czy potrzebny będzie biegły, czy dojdzie do apelacji oraz czy sąd zawiesi postępowanie do czasu wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE (art. 177 § 1 pkt 31 k.p.c.). Pytania czekające na rozstrzygnięcie omawiamy w przeglądzie sankcja kredytu darmowego – orzecznictwo 2026.
Raty w trakcie procesu
Do prawomocnego rozstrzygnięcia zalecamy płacić pełne raty zgodnie z harmonogramem banku (kapitał i odsetki). Oświadczenie oznacza, że do spłaty pozostaje sam kapitał, ale dopóki sąd prawomocnie nie potwierdzi jego skuteczności, bank może ją kwestionować. Dopiero po prawomocnym wyroku można spłacać wyłącznie kapitał i żądać od banku nowego harmonogramu z samymi ratami kapitałowymi. Samowolne obniżenie rat do samego kapitału bank może uznać za zaległość – ryzyko wypowiedzenia umowy i wpisu w BIK opisujemy w artykule o ryzykach sankcji. Odsetki zapłacone po wniesieniu pozwu nie przepadają: w postępowaniu zwykłym można rozszerzyć powództwo pismem procesowym (art. 193 § 21 k.p.c.), a gdy wartość przekroczy 100 000 zł, sprawa przejdzie do sądu okręgowego (art. 193 § 2). W postępowaniu uproszczonym kolejne kwoty obejmuje nowy pozew. Do pozwu potrzebne są m.in. umowa, harmonogram, zaświadczenie o spłatach, oświadczenie z dowodem doręczenia, reklamacja z odpowiedzią banku i wyliczenie roszczenia.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy mogę pozwać bank, jeśli kredyt jest już spłacony?
Tak, o zwrot zapłaconych odsetek i kosztów – pod warunkiem, że oświadczenie złożono w ciągu roku od wykonania umowy.
Mieszkam w Poznaniu, Gorzowie Wielkopolskim lub Legionowie. Czy potrzebuję kancelarii z mojego miasta?
Nie. Pozew wnosi się do sądu Twojego miejsca zamieszkania albo siedziby banku, a pełnomocnik może uczestniczyć w rozprawach zdalnie.
Czy po uchwaleniu projektu UD383 moja sprawa zostanie przeniesiona?
Według projektu – nie. Nowe zasady mają dotyczyć pozwów wniesionych po wejściu ustawy w życie.
Co się dzieje, jeśli bank wniesie apelację?
Sprawę rozpoznaje sąd drugiej instancji, co wydłuża postępowanie. Do uprawomocnienia wyroku nie można co do zasady prowadzić egzekucji, ale odsetki za opóźnienie biegną nadal.
Bank odmówił, a Ty rozważasz pozew? Prześlij umowę do bezpłatnej analizy. Kancelaria Prawna Certus oceni naruszenia w umowie, wartość roszczenia oraz to, w jakim sądzie i trybie prowadzić sprawę. Działamy w całej Polsce. Sprawdź swoją umowę.
Źródła
- Ustawa o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1362 ze zm.), art. 45, isap.sejm.gov.pl
- Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468 ze zm.), api.sejm.gov.pl
- Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228 ze zm.), art. 13, 13a, 18, 19, 25b, 102 i 108, api.sejm.gov.pl
- Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795), art. 455 i 481, api.sejm.gov.pl
- Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 118) i adwokackie (t.j. Dz.U. 2026 poz. 215), § 2 i § 10, api.sejm.gov.pl
- Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ustalenia siedzib i obszarów właściwości sądów (t.j. Dz.U. 2026 poz. 492), api.sejm.gov.pl
- Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (UD383), druk nr 3299 z uzasadnieniem, api.sejm.gov.pl; przebieg prac, sejm.gov.pl
- Projekt ustawy o kredycie konsumenckim (UC171) w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów, gov.pl
- Dane Ministerstwa Sprawiedliwości o sprawach SKD w I-III kwartale 2026 r. (money.pl, 6.11.2026), money.pl
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Opłaty, stawki i terminy według przepisów obowiązujących 12 listopada 2026 r. Projekt UD383 opisano według druku sejmowego nr 3299 – jego treść może się zmienić. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.
Sankcja kredytu darmowego pozwala oddać bankowi tylko pożyczony kapitał - bez odsetek i prowizji. Prześlij nam umowę kredytu, a bezpłatnie zweryfikujemy, czy zawiera błędy uruchamiające art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.
Bezpłatna analiza umowy kredytuKalkulator sankcji kredytu darmowego